Thị trường linh kiện máy tính những ngày đầu năm 2026 đang chứng kiến một kịch bản “dở khóc dở cười” chưa từng có trong lịch sử ngành bán dẫn. Thông thường, công nghệ cũ sẽ giảm giá để nhường chỗ cho thế hệ mới, nhưng quy luật này đang bị đảo lộn hoàn toàn. Trong khi mọi sự chú ý đổ dồn vào sự khan hiếm của các dòng chip nhớ cao cấp, thì dòng RAM DDR4 “già cỗi” bất ngờ tăng giá phi mã, với tốc độ leo thang thậm chí còn vượt xa cả người đàn em DDR5 hiện đại. Đây là tín hiệu báo động đỏ cho thấy cơn khát chip nhớ DRAM đang vượt quá tầm kiểm soát, buộc các nhà sản xuất phải tranh giành bất kỳ loại bộ nhớ nào còn sót lại trên thị trường để duy trì dây chuyền hoạt động.
DDR4 tăng 172%: Khi sự hoảng loạn bao trùm chuỗi cung ứng
Theo số liệu phân tích mới nhất từ Goldman Sachs được trích dẫn bởi báo cáo của Ctee, tình hình thiếu hụt bộ nhớ đang diễn biến theo chiều hướng “sốc nhiệt”. Cụ thể, giá giao ngay (spot price) của RAM DDR4 đã tăng vọt tới 172%, một con số khủng khiếp nếu so với mức tăng 76% của dòng RAM DDR5 trong cùng kỳ. Tại sao một công nghệ cũ lại đắt lên nhanh chóng đến vậy? Câu trả lời nằm ở tâm lý “vơ vét” của thị trường. Khi nguồn cung DRAM cao cấp trở nên khan hiếm và đắt đỏ, các nhà sản xuất thiết bị buộc phải quay sang thu gom DDR4 như một giải pháp thay thế khả dĩ nhất, đẩy cầu vượt xa cung.
Sự tuyệt vọng này càng trở nên trầm trọng hơn khi các “ông trùm” trong ngành sản xuất chip nhớ như Samsung hay SK Hynix đang nắm đằng chuôi. Thay vì ký kết các hợp đồng dài hạn (LTA) với mức giá ổn định như trước đây, các nhà cung cấp này hiện tại chỉ hứng thú với các thỏa thuận ngắn hạn. Chiến lược này cho phép họ cập nhật giá bán liên tục theo biến động thị trường, hay nói cách khác là tối đa hóa lợi nhuận từ mức “phí bảo hiểm” mà khách hàng phải trả để có hàng ngay lập tức. Điều này đẩy các nhà sản xuất máy tính và thiết bị điện tử vào thế khó: hoặc chấp nhận mua giá cao cắt cổ, hoặc không có linh kiện để lắp ráp.
Thực tế cho thấy, việc ký kết hợp đồng dài hạn để ghim giá hiện nay khó hơn lên trời. Các nhà máy sản xuất bo mạch chủ, laptop hay thiết bị ngoại vi đang phải hoạt động trong tình trạng nơm nớp lo sợ, không biết lô hàng chip nhớ tiếp theo sẽ có giá bao nhiêu, hay liệu có hàng để mua hay không. Cơn sốt giá này được Goldman Sachs nhận định mới chỉ là sự khởi đầu, và đỉnh điểm của sự khan hiếm có thể vẫn còn ở phía trước.
Làn sóng tăng giá sắp ập đến túi tiền người tiêu dùng
Một điều đáng lo ngại là mức tăng giá khủng khiếp trên thị trường giao ngay hiện tại vẫn chưa hoàn toàn phản ánh vào giá bán lẻ của các sản phẩm trên kệ. Nói cách khác, những thanh RAM hay chiếc laptop bạn nhìn thấy hôm nay vẫn đang được bán dựa trên mức giá nhập của kho hàng cũ. Tuy nhiên, “vùng an toàn” này sẽ không tồn tại lâu. Các nhà sản xuất thiết bị (OEM) không thể mãi gồng mình chịu lỗ để bù đắp chi phí linh kiện đầu vào đang tăng từng ngày. Sớm muộn gì, mức tăng này cũng sẽ được chuyển trực tiếp sang người tiêu dùng cuối cùng.
Dự báo cho thấy chi phí linh kiện đầu vào (Bill of Materials – BoM) cho các thiết bị như điện thoại thông minh có thể tăng tới 25% chỉ riêng do giá DRAM. Khi chi phí sản xuất đội lên, giá thành phẩm chắc chắn sẽ tăng theo, và tệ hơn là số lượng sản phẩm xuất xưởng sẽ giảm xuống. Điều này vẽ nên một bức tranh ảm đạm cho thị trường PC trong các quý tới: giá card đồ họa, RAM, và cả SSD sẽ thiết lập những mặt bằng giá mới cao hơn nhiều so với dự tính.
Nếu bạn đang có ý định nâng cấp máy tính, đặc biệt là những hệ thống cũ sử dụng DDR4, lời khuyên chân thành lúc này là hãy hành động ngay lập tức. Đừng chần chừ chờ giá giảm, bởi thị trường đang bước vào giai đoạn mà có tiền cũng chưa chắc mua được hàng ưng ý. Với đà tăng giá 172% từ phía đầu nguồn, viễn cảnh phải bỏ ra số tiền bằng mua RAM DDR5 để sở hữu RAM DDR4 không còn là chuyện viễn tưởng nữa mà đang hiện hữu ngay trước mắt. Chúng ta đang bước vào một “mùa đông khắc nghiệt” của phần cứng máy tính, và sự chuẩn bị sớm sẽ giúp bạn tiết kiệm được một khoản không nhỏ.